Hoe kun je omgaan met kritiek? 6 tips om met kritiek te leren omgaan

Iedereen ontvangt weleens kritiek en weinig mensen weten hier van nature goed mee om te gaan. Omgaan met kritiek kan best lastig zijn, zeker wanneer je de reactie van een ander persoonlijk opvat. De een gaat er direct tegenin door zichzelf te verdedigen, zelf kritiek te geven of de ander persoonlijk aan te vallen. De ander probeert kritiek juist zoveel mogelijk te vermijden door nooit om feedback te vragen of laat zichzelf niet meer horen na kritiek. Toch kan kritiek je ook helpen om te leren en jezelf te ontwikkelen.

Niet alle kritiek is terecht of even goed geformuleerd. Soms wordt kritiek onhandig, vaag of zelfs onterecht uitgesproken. Toch is het belangrijk om eerst goed te luisteren en na te gaan wat er precies wordt gezegd. Met de tips in deze blog leer je rustiger reageren en ontdek je hoe je kritiek in je voordeel kunt gebruiken.

Let op je ademhaling

Wanneer je kritiek ontvangt, zul je merken dat je lichaam hierop kan reageren. Wellicht begint je hart sneller te kloppen, ga je sneller ademen, beginnen je handen te zweten of krijg je een vervelend gevoel in je buik. Wanneer je stress ervaart, kan je ademhaling veranderen en voel je je bijvoorbeeld duizelig, gespannen of opgejaagd.

Probeer in zo’n situatie goed te blijven luisteren naar wat de ander vertelt, maar let tegelijkertijd op je ademhaling. Door je ademhaling meer onder controle te krijgen, help je jezelf om weer wat meer rust te ervaren. Hierdoor wordt het gemakkelijker om te luisteren en niet direct vanuit emotie te reageren. Er bestaan verschillende ademhalingsoefeningen die je hierbij kunt uitproberen, zoals buikademhaling of tel-ademhalingsoefeningen. Probeer eens verschillende ademhalingsoefeningen, zoals buikademhaling of een tel-ademhalingsoefening, om te ontdekken wat voor jou werkt. Het helpt om deze oefeningen al eens te oefenen op momenten waarop je al rustig bent. Zo weet je beter wat voor jou werkt wanneer je daadwerkelijk kritiek krijgt.

Neem of vraag tijd

Veel mensen hebben de neiging om meteen te reageren op kritiek die ze ontvangen. Ze gaan bijvoorbeeld direct in de verdediging, proberen uit te leggen waarom iets niet hun schuld is of willen bewijzen dat de kritiek niet klopt. Probeer hiermee te wachten en denk eerst goed na over hoe je hierop wilt reageren.

Geef jezelf eerst de tijd om te luisteren en na te denken over wat de ander precies zegt. Je hoeft namelijk niet meteen een antwoord te hebben. Krijg je niet de ruimte om rustig na te denken? Vraag dan om wat tijd. Zo kun je de stress laten zakken, de situatie beoordelen en bewust bepalen hoe je wilt reageren. Niet iedereen vindt het makkelijk om in zulke situaties daadwerkelijk gefocust te blijven. Door te leren omgaan met stress en spanning, kun je ook in andere lastige situaties oefenen met het terugvinden van rust.

Stel vragen

Soms kan het zijn dat de kritiek die is gegeven nog te vaag is of herken je jezelf niet in wat er gezegd wordt. Vraag dan bijvoorbeeld naar concrete voorbeelden om van de ander een beter beeld te krijgen van de situatie. Zo vermijd je misverstanden en krijg je informatie waar je daadwerkelijk iets mee kunt.

Verder zou je aan de ander kunnen vragen wat je in de toekomst beter zou kunnen doen of hoe je jezelf kunt verbeteren. Zo toon je dat je oprecht geïnteresseerd bent en dit laat de ander weten dat je bereid bent om te leren en te verbeteren.

Ga na of de kritiek terecht is

Kritiek wordt niet altijd op een prettige of handige manier gebracht. Soms kan iemand bijvoorbeeld boos, geïrriteerd of gefrustreerd zijn en daardoor iets zeggen wat jou kan kwetsen. Toch kan er ook in onhandig geformuleerde kritiek een kern van waarheid zitten. Probeer het daarom niet te persoonlijk op te vatten. Kijk niet alleen naar de manier waarop de kritiek wordt gegeven, maar ook naar de inhoud.

Stel jezelf en degene die de kritiek levert vragen om na te gaan of je daadwerkelijk waarde kunt halen uit de kritiek. Maak onderscheid te maken tussen feiten, concrete voorbeelden en de mening van de ander. Het kan natuurlijk voorkomen dat de kritiek daadwerkelijk onterecht is. Omgaan met kritiek betekent namelijk niet dat je iedere vorm van kritiek hoeft te accepteren. Luister eerst goed en probeer te begrijpen wat de ander heeft ervaren. Vervolgens geef je rustig aan waarom je het er niet mee eens bent. Probeer daarbij de ander niet persoonlijk aan te vallen, maar leg met feiten je eigen situatie uit.

Vraag zelf actief om feedback

Wanneer je veel stress ervaart bij het ontvangen van kritiek, ben je waarschijnlijk geneigd om feedback zoveel mogelijk te vermijden. Je vraagt er dan misschien zelf liever niet naar, vanwege de angst voor een negatieve reactie. Toch kan het juist heel handig zijn om proactief om feedback te vragen. Feedback kan namelijk zowel positief als kritisch zijn. Door regelmatig feedback te vragen, raak je meer gewend aan het ontvangen van reacties op je gedrag, werk of functioneren. Dat kan helpen om minder gespannen te reageren wanneer iemand je daadwerkelijk kritiek geeft.

Daarnaast is het een goede manier om te leren omgaan met verschillende soorten feedback. Door actief te vragen wat goed gaat en wat beter kan, leer je om niet alleen te focussen op negatieve opmerkingen, maar ook te kijken naar de informatie die je uit een reactie kunt halen. Krijg je positieve feedback? Dan weet je wat goed gaat en wat je kunt blijven doen. Krijg je kritische feedback? Onderzoek dan of er een concreet verbeterpunt in zit. Zo kun je feedback gebruiken als hulpmiddel om te leren en jezelf verder te ontwikkelen.

Erken de voordelen van kritiek

De belangrijkste stap om op een positieve manier met kritiek te leren omgaan, is om te erkennen hoe het in je voordeel kan werken. Denk goed na over de kritiek die je hebt ontvangen, ga na of deze terecht is en of er mogelijke verbeterpunten zijn. Stel de ander vragen om een concreet beeld te krijgen van wat er eventueel mis is gegaan en wat er in de toekomst beter kan. Kritiek kan je helpen blinde vlekken van jezelf te ontdekken, waardoor je jezelf verder kunt ontwikkelen en kunt groeien. Door zelf actief naar feedback te vragen, leer je langzaam om te gaan met verschillende vormen van feedback. Hierdoor bouw je meer zelfvertrouwen op en ervaar je minder stress en angst wanneer je kritiek ontvangt.

Hoewel kritiek ontvangen lastig kan zijn, hoef je niet direct vanuit emotie te reageren. Blijf rustig en neem de tijd om te luisteren. Let op je ademhaling en stel vragen wanneer iets niet duidelijk is. Beoordeel daarna of de kritiek terecht is en of er iets in zit waar je van kunt leren. Kritiek kan je nieuwe inzichten geven en laten zien waar nog ruimte is om te groeien. Daarmee kan het een waardevolle bijdrage leveren aan je persoonlijke ontwikkeling.