Wat is hypersensitief gehoor?

Hypersensitief gehoor, ook wel overgevoelig gehoor genoemd, is een aandoening waarbij alledaagse geluiden als extreem hard, scherp of zelfs pijnlijk worden ervaren. Hoewel veel mensen wel eens schrikken van een plots hard geluid, gaat hypersensitief gehoor een stap verder. Het gehoororgaan en de hersenen reageren sterker dan gemiddeld op prikkels. Dit betekent niet per definitie dat iemand beter kan horen, maar dat het geluidsniveau sneller als onaangenaam of pijnlijk wordt ervaren.

Geluiden die voor de meeste mensen dus normaal of nauwelijks storend zijn, kunnen voor iemand met hypersensitief gehoor enorm storen. Denk aan bestek op een bord, een dichtslaande deur of verkeersgeluiden. Dit maakt het soms erg lastig om dagelijks normaal te kunnen functioneren.

Hoe werkt het gehoor normaal?

Geluidsgolven worden via het buitenoor opgevangen en bereiken via de gehoorgang het trommelvlies. Dit trommelvlies gaat trillen en geeft die trillingen door aan de gehoorbeentjes in het middenoor. Hier worden de trillingen omgezet in elektrische signalen in het binnenoor, die via de gehoorzenuw naar de hersenen worden gestuurd. De hersenen interpreteren deze signalen als geluid. Normaal gesproken beschikken we over een soort ‘volumeregelaar’ in ons auditieve systeem die ervoor zorgt dat we zowel zachte geluiden als harde geluiden tot op zekere hoogte kunnen verdragen. Bij hypersensitief gehoor lijkt deze regulatie verstoord te zijn.

Oorzaken van hypersensitief gehoor

Hypersensitief gehoor kan verschillende oorzaken hebben. Soms ontstaat het na blootstelling aan langdurig harde geluiden, zoals bij concerten of in een lawaaiige werkomgeving. Ook kan het optreden na gehoorbeschadiging, oorontsteking of een plots gehoorverlies. In andere gevallen hangt het samen met neurologische aandoeningen, stress of burn-out. Verder komt overgevoeligheid voor geluid relatief vaak voor bij mensen met migraine, bepaalde ontwikkelingsstoornissen of oorsuizen.

Wanneer iemand langdurig gespannen is, staat het zenuwstelsel ‘op scherp’. Hierdoor kunnen prikkels zoals geluid, sterker binnenkomen. Het is dus niet altijd eenvoudig om de exacte oorzaak vast te stellen. Daarom is het slim om professioneel advies te zoeken bij aanhoudende klachten.

Symptomen en gevolgen in het dagelijks leven

Veelvoorkomende symptomen van hypersensitief gehoor zijn irritatie, pijn of een drukkend gevoel in de oren bij normale geluiden. Sommige mensen krijgen hoofdpijn of voelen zich vermoeid na blootstelling aan omgevingsgeluid. Anderen vermijden drukke plaatsen zoals winkelcentra, feestjes of openbaar vervoer. De impact kan dus groot zijn. Sociale activiteiten worden beperkt en werkprestaties kunnen achteruitgaan doordat concentratie moeilijker wordt in drukke ruimtes. Ook kan er angst ontstaan voor harde geluiden, wat de klachten verder versterkt en iemand nog gevoeliger maakt voor auditieve prikkels. Hypersensitief gehoor is dus geen aanstellerij, maar een oprechte aandoening die professionele begeleiding kan vereisen.

Het verschil tussen hypersensitief gehoor en hyperacusis

De term hypersensitief gehoor wordt vaak gebruikt als algemene beschrijving van geluidsgevoeligheid. In medische termen spreekt men meestal van hyperacusis, wat een specifieke aandoening is waarbij de tolerantie voor geluid sterk verminderd is. Hoewel de termen soms door elkaar worden gebruikt, verwijst hyperacusis naar een klinisch vastgestelde diagnose. Niet iedereen met een gevoelig gehoor heeft direct hyperacusis. Sommige mensen hebben tijdelijk last van verhoogde gevoeligheid door stress of vermoeidheid. Wanneer de klachten daarentegen langdurig aanhouden of verergeren, is het slim om je te laten onderzoeken.

Diagnose en onderzoek

Bij vermoeden van hypersensitief gehoor is het verstandig om een huisarts of audicien te raadplegen. Er kan worden gekeken naar de medische voorgeschiedenis en eventuele andere klachten, zoals tinnitus of gehoorverlies. In veel gevallen wordt een uitgebreide gehoortest afgenomen om het gehoor in kaart te brengen. Daarnaast kan worden bepaald of er sprake is van gehoorschade of andere afwijkingen.

Behandeling en omgaan met hypersensitief gehoor

De behandeling van hypersensitief gehoor hangt af van de oorzaak en de ernst van de klachten. In sommige gevallen kan geluidsrevalidatie of geluidstherapie worden ingezet. Hierbij wordt het gehoor geleidelijk blootgesteld aan zachte achtergrondgeluiden om de tolerantie te verbeteren. Dit helpt het auditieve systeem als het ware opnieuw te kalibreren. Ook cognitieve gedragstherapie kan ondersteuning bieden, vooral wanneer angst of stress de oorzaak is. Door anders om te leren gaan met geluid en spanning te verminderen, kunnen klachten afnemen.

Wanneer moet je actie ondernemen?

Iedereen ervaart geluid anders, maar wanneer dagelijkse geluiden als pijnlijk of ondraaglijk worden ervaren, is het tijd om actie te ondernemen. Door dus op tijd een specialist te raadplegen en bijvoorbeeld een gehoortest te laten uitvoeren, kan duidelijk worden wat er aan de hand is. Met de juiste begeleiding is het in veel gevallen mogelijk om de gevoeligheid te verminderen en weer comfortabeler met geluid om te gaan. Het belangrijkste is om klachten serieus te nemen en tijdig professionele hulp in te schakelen.